[Level 1] Economics

[Tóm tắt kiến thức quan trọng] của Reading 10: Aggregate output, prices and economic growth (Part 1)

Bài viết cung cấp cho các bạn những kiến thức quan trọng của Reading 10

Tính toán và giải thích GDP bằng cách tiếp cận chi tiêu và thu nhập

 

1. Giới thiệu về GDP

Khái quát chung về một nền kinh tế đơn giản có thể được mô tả dưới hình sau

Từ hình vẽ trên ta phát triển 3 khái niệm

  • Tổng sản lượng (Aggregate output): Giá trị của tất cả các hàng hóa và dịch vụ trong một thời kỳ
  • Tổng chi phí (Aggregate expenditure): Giá trị mà người dân bỏ ra để mua hàng hóa, dịch vụ 
  • Tổng thu nhập (Aggregate income): Giá trị của tất cả các khoản thu nhập trả cho người cung cấp các nhân tố đầu vào

Giả định trong một nền kinh tế đóng, thì 3 yếu tố này bằng nhau. Khái niệm chỉ giá trị phản ánh 3 yếu tố trên được gọi là GDP (Gross Domestic Product).

GDP: giá trị thị trường (market value) của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi một lãnh thổ nhất định (thường là quốc gia) trong một thời kỳ nhất định (thường là một năm).

2. So sánh GDP danh nghĩa và thực tế và tính toán và giải thích chỉ số giảm phát GDP

  • GDP danh nghĩa (Nominal GDP): Tổng giá trị của hàng hoá/dịch vụ sản xuất bởi nền kinh tế, tại giá thị trường hiện tại (bao gồm cả yếu tố lạm phát)
  • GDP thực tế (Real GDP): Đo lường tổng giá trị sản phẩm của nền kinh tế với mức giá cả được lấy từ năm cơ sở, loại bỏ tác động của lạm phát.
  • Chỉ số giảm phát GDP (GDP deflator): Chỉ số về giá có thể dùng để chuyển GDP danh nghĩa sang GDP thực, trong đó loại bỏ tác động về việc thay đổi mức giá.
    Công thức tính chỉ số giảm phát GDP: (GDP danh nghĩa / GDP thực ) x 100 
  • GDP thực bình quân đầu người (Per-capita real GDP): Được tính bằng tổng GDP thực chia cho tổng dân số để đo mức độ tình trạng tài chính của người dân của quốc gia. 

3. Cách tính và các cấu phần của GDP. 

Từ sơ đồ khái quát chung về nền kinh tế và công thức tính GDP, ta có thể suy ra các cách tính GDP bao gồm:

  • Theo cách tiếp cận chi tiêu

GDP = C + I + G + (X-M)

C = chi tiêu tiêu dùng (consumer spending)

I  = đầu tư kinh doanh (business investment)

G = chi tiêu chính phủ (government purchases)

X-M = xuất khẩu ròng (net export = export – import)

  • Theo cách tiếp cận thu nhập

GDP = thu nhập quốc dân + chi phí tiêu hao tư bản + sai biệt thống kê

Trong đó:

    • Chi phí tiêu hao tư bản (capital consumption allowance): đo lường mức độ khấu hao của tài sản hữu hình trong 1 giai đoạn nhất định.
    • Sai biệt thống kê (Statistical discrepancy): Sự điều chỉnh cho khác biệt giữa GDP được đo lường phương pháp thu nhập và chi tiêu bởi 2 cách tính này dựa trên các cơ sở, dữ liệu khác nhau.
    • Thu nhập quốc dân (National income): phản ánh tổng thu nhập đến từ các yếu tố sản xuất: lao động, vốn, đất đai, tài nguyên,...của nền kinh tế đồng thời cũng là thu nhập của tất cả các hộ gia đình trong nền kinh tế. Thu nhập quốc dân bao gồm:
      • Tiền lương và các lợi ích đãi ngộ (Compensation of employees)
      • Lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp tư nhân cũng như doanh nghiệp nhà nước (Corporate and goverment enterprise profits before taxes)
      • Thu nhập lãi (Interest Income)
      • Thu nhập chủ doanh nghiệp (Business owners' income)
      • Thu nhập đến từ hoạt động cho thuê (Rent)
      • Thuế gián thu – phụ cấp (Indirect taxes - subsidies)
4. Mối quan hệ cơ bản giữa tiết kiệm, đầu tư, cán cân thanh toán, và cán cân thương mại


S = I + (G-T) + (X-M)

Trong đó: 

G-T = cán cân thanh toán

X-M = cán cân thương mại

Như vậy ta có thể thấy: Tiết kiệm tư nhân = Đầu tư tư nhân + Nợ vay chính phủ/ (-) Tiết kiệm chính phủ + Thặng dư thương mại/(-) Thâm hụt thương mại

 

Reviewer: Duy Nguyễn